مالیكی‌‌وبه‌رهه‌م ساڵح..
ئۆباما‌و جۆزیف بایدن..
(ئاینده‌ی‌ عێراق به‌ره‌و كوێ‌ )
موحسین ئه‌دیب
muhsinadib@yahoo.com
"ئایا كشانه‌وه‌ی‌ سوپای‌ ئه‌مریكا له‌ عێراق رێگا خۆش ده‌كات بۆ جێبه‌جێكردنی‌ پلانه‌كه‌ی‌ جۆزیف بایدنی‌ جێگری‌ سه‌رۆكی‌ نوێی‌ ئه‌مریكا؟ "
دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ رۆژنامه‌ی‌ ستارس ئاند سترایپ( (Stars and Stripeی‌ ئه‌مریكی‌ له‌راپۆرتێكی‌ رۆژی‌ (6 نۆڤه‌مبه‌ر)دا ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌كرد كه‌ (جێبه‌جێكردنی‌ پلان‌و به‌رنامه‌كه‌ی‌ باراك ئۆباما له‌ عێراق رێگا بۆ دروستبوونی‌ دیكتاتۆریه‌تێك خۆش ده‌كات كه‌ هاوشێوه‌ی‌ ئه‌و دیكتاتۆریه‌ته‌ ده‌بێت كه‌ سه‌دام حسێن بۆ ماوه‌ی‌ 30 ساڵ په‌یره‌وی‌ كرد) ئیدی‌ ئه‌ودیكتاتۆره‌ نوری‌ مالیكی‌ سه‌رۆك وه‌زیری‌ ئێستا ده‌بێت یان هه‌ركه‌سێكی‌ دی‌ كه‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ عێراق ده‌گرێته‌ ده‌ست، به‌گوێره‌ی‌ رۆژنامه‌كه‌ دوای‌ كشانه‌وه‌ی‌ سوپای‌ ئه‌مریكا له‌ عێراق فه‌وزا‌و گێرمه‌و كێشه‌ی‌ جۆراوجۆر سه‌رهه‌ڵده‌دات، به‌جۆرێك دور نییه‌ شه‌ڕی‌ نێوان میلیشیاكان دروست ببێت، كێشه‌ی‌ نێوان زۆرینه‌ی‌ شیعه‌‌و كه‌مینه‌ی‌ سوونه‌ زیاتر په‌ره‌بسه‌نێت، كێشه‌ی‌ كورد _ عه‌ره‌ب به‌تایبه‌ت له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی‌ كه‌ركوك قوڵتر ببێته‌وه‌ ...بێگومان هه‌موو ئه‌م روداوو كێشه‌ چاوه‌ڕوانكراو‌و حازر به‌ده‌ستانه‌ كه‌چاوه‌ڕوانی‌ مه‌نفه‌زێك ده‌كه‌ن بۆ ته‌قینه‌وه‌، پێویستیان به‌ناوه‌ندێكی‌ به‌هێز‌و ده‌ستێكی‌ ئاسنین هه‌یه‌ بۆ كۆنترۆڵكردنیان بۆیه‌ پێشبینی‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ دیكتاتۆریه‌ت ده‌كرێت.
ئه‌وه‌ی‌ پێویسته‌ بۆ پێشبینی‌ ئه‌و رۆژنامه‌ ئه‌مریكیه‌ ئیزافه‌ی‌ بكه‌ین، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ خودی‌ نوری‌ مالیكی‌ ئاماده‌گی‌ به‌دیكتاتۆربوونی‌ هه‌یه‌، بێگومان ئه‌مه‌ش زۆر به‌رونی‌ له‌هه‌وڵ‌و كاروكرده‌وه‌‌و گوتاره‌كانیدا به‌رجه‌سته‌یه‌‌و به‌هه‌رشێوازێك بێت هه‌وڵی‌ دروستكردنی‌ حكومه‌تێكی‌ ناوه‌ندی‌ به‌هێز ده‌دات( واته‌ به‌ر له‌كشانه‌وه‌ی‌ سوپای‌ ئه‌مریكاش ئه‌و خه‌ونه‌ی‌ هه‌یه‌‌و هه‌وڵی‌ به‌رجه‌سته‌كردنی‌ ده‌دات).
ئه‌م هه‌وڵ‌و گوتارانه‌شی‌ له‌ زۆر هه‌نگاودا به‌ده‌ر ده‌كه‌وێت، له‌وانه‌: هه‌وڵدان بۆ پڕچه‌ككردنی‌ سوپا به‌ نوێترین‌و پێشكه‌وتوترین چه‌ك، هه‌وڵدان بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ صه‌لاحیاتی‌ به‌رپرسانی‌ كورد له‌ به‌غدا، ئاسته‌نگ دروستكردن له‌به‌رده‌م كاروباره‌كانی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێمدا، سستی‌ نواندن له‌ جێبه‌جێكردنی‌ ماده‌ی‌ 140‌و خودزینه‌وه‌ لێی‌، دروستكردن‌و گه‌وره‌كردنی‌ كێشه‌ی‌ خانه‌قین‌و هه‌ڕه‌شه‌ی‌ ناردنی‌ سوپا بۆ هه‌ولێر‌و سلێمانی‌ (وه‌ك گه‌وره‌ راوێژكارێكی‌ مالیكی‌ له‌ سه‌روبه‌ندی‌ گۆڵمه‌زه‌كه‌ی‌ خانه‌قیندا رایگه‌یاند)، قه‌ده‌غه‌كردنی‌ زمانی‌ كوردی‌ له‌ زانكۆ‌و په‌یمانگاكاندا، وه‌رگرتنه‌وه‌ی‌ پۆستی‌ بریكاری‌ وه‌زیر‌و به‌ڕێوبه‌ره‌ گشتیه‌كان له‌ به‌رپرسانی‌ كورد، رێگه‌نه‌دان به‌وه‌ی‌ كه‌ وه‌زیری‌ ناوه‌ند له‌ گه‌ڵ وه‌زیره‌كانی‌ هه‌رێمدا په‌یوه‌ندی‌ راسته‌وخۆیان هه‌بێت، هه‌وڵدان بۆ دروستكردنی‌ فه‌وجگه‌لێكی‌ چه‌كدار به‌ ناوی‌ ئه‌نجومه‌نه‌كانی‌ ئیسناد له‌ كه‌ركوك‌و دیاله‌.... ،... دوا هه‌وڵ‌و وتاری‌ نوری‌ مالیكی‌ كه‌ بێگومان دواهه‌مینیان نابێت ده‌ستبردنه‌ بۆ ده‌ستور ‌و گومان دروستكردنه‌ له‌سه‌ر تاكه‌ مه‌سه‌له‌یه‌ك كه‌( پێویسته‌‌و بۆ ئه‌وه‌ دارێژراوه‌و له‌ریفراندۆمێكی‌ جه‌ماوه‌ریدا شه‌رعیه‌تی‌ پێبه‌خشراوه‌) كۆی‌ پێكهاته‌كانی‌ عێراق له‌سه‌ری‌ كۆكبن، خۆشی‌ یه‌كێك بووه‌ له‌ داڕێژه‌رانی‌‌و ئه‌و كات په‌رله‌مانتار بووه‌.
قسه‌كه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ مالیكی‌ ده‌یه‌وێت به‌ ده‌سكاریكردنی‌ ده‌ستور شه‌رعیه‌ت بدات به‌كۆی‌ ئه‌و هه‌وڵانه‌ی‌ كه‌ ده‌یدات‌و داوێتی‌ بۆ په‌راوێزخستن‌و بێهێزكردنی‌ هه‌رێم‌و به‌هێزكردنی‌ ناوه‌ند‌و (مه‌ترسیه‌كه‌ش له‌و شه‌رعاندنه‌دایه‌)، به‌تایبه‌ت له‌كاتێكدا كه‌ لیژنه‌ی‌ هه‌مواركردنی‌ ده‌ستور سه‌رقاڵی‌ هه‌مواركردنی‌ ده‌ستورن، بۆیه‌ ئه‌م لێدوانه‌ی‌ مالیكی‌ له‌م كاته‌دا هه‌ڵكردنی‌ گڵۆپی‌ سه‌وز بوو بۆ ئه‌و لیژنه‌یه‌ كه‌ صه‌ڵاحیات‌و ده‌سه‌ڵاته‌كانی‌ هه‌رێم كه‌مبكه‌نه‌وه‌و بیده‌نه‌وه‌ به‌ ناوه‌ند.
مالیكی‌ له‌ كۆنگره‌ی‌ (ده‌سته‌بژێر‌و توانا عێراقیه‌كاندا) زۆر راشكاوانه‌ داوای‌ حكومه‌تێكی‌ ناوه‌ندی‌ به‌هێزیكرد‌وبه‌زه‌قی‌ ئه‌وه‌ی‌ راگه‌یاند كه‌ ده‌سه‌لاتی‌ هه‌رێم‌و پارێزگاكان كه‌مبكرێته‌وه‌، بێگومان ئه‌مه‌ش به‌بیانووی‌ پاراستنی‌ سه‌روه‌ی‌ ده‌وڵه‌ت، ئه‌وه‌ی‌ له‌و كۆنگره‌یه‌دا پێویستی‌ به‌ له‌سه‌ر وه‌ستان هه‌یه‌، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ده‌شێت مه‌به‌ستی‌ سه‌ره‌كی‌ مالیكی‌ له‌ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ هه‌رێم ، حكومه‌تی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان بێت، بۆیه‌ دكتۆر به‌رهه‌م ساڵحی‌ جێگری‌ هه‌ر له‌ هه‌مان كۆنگره‌دا‌و له‌ كاتی‌ شیاوی‌ خۆیدا وه‌ڵامێكی‌ پڕ به‌پێستی‌ دایه‌وه‌‌و سه‌رجه‌م خه‌ڵكی‌ كوردستانی‌ دڵخۆشكرد‌و له‌لایه‌ن زۆرێك له‌به‌رپرسانی‌ كوردیشه‌وه‌ به‌رز نرخێنرا.
به‌ڵام شتێكی‌ دی‌ كه‌ پێویسته‌ له‌سه‌ری‌ بوه‌ستین ئه‌وه‌یه‌ كه‌ مه‌رج نییه‌ قسه‌كانی‌ مالیكی‌ به‌ته‌نها له‌دژی‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ كورد بووبێت، به‌ڵكو به‌بۆچوونی‌ من چه‌ندێك دژی‌ كورد بوو ئه‌وه‌نده‌ش دژی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ باڵای‌ ئیسلامی‌‌و تاڕاده‌یه‌كیش دژی‌ حیزبی‌ فه‌زیله‌ی‌ ئیسلامی‌ بوو، چونكه‌ یه‌كه‌میان ئیش له‌ سه‌ر دروستكردنی‌ هه‌رێمی‌ باشور‌و ناوه‌ڕاست ده‌كات‌و دووه‌میشیان له‌گه‌ڵ دروستكردنی‌ هه‌رێمێكی‌ فیدراڵدایه‌ له‌ پارێزگای‌ به‌سره‌، له‌م روه‌شه‌وه‌ محه‌مه‌د وائیلی‌ پارێزگاری‌ به‌سره‌ كه‌ سه‌ر به‌حیزبی‌ فه‌زیله‌یه‌ ره‌خنه‌ی‌ توندی‌ له‌ لێدوانه‌كه‌ی‌ مالیكی‌ گرت رایگه‌یاند(ئۆپۆزسێۆنی‌ عێراق له‌ دژی‌ حكومه‌تێكی‌ ناوه‌ندی‌ چه‌كیان هه‌ڵگرت‌و هه‌موان هاوڕابوون له‌ سه‌ر سیستمی‌ فیدراڵی‌) هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و دوو پارته‌ بۆچونیان له‌سه‌ر دروستكردنی‌ هه‌رێمه‌كان جیاوازه‌‌و هه‌رێكه‌یان به‌شێوازێك كار ده‌كه‌ن وه‌ك ده‌رده‌كه‌وێت، به‌ڵام هه‌ردوكیان به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان دژی‌ پڕۆژه‌كه‌ی‌ مالیكین. ئه‌مه‌ش مه‌سه‌له‌یه‌كه‌ پێویسته‌ سه‌ركردایه‌تی‌ سیاسی‌ كوردستان‌و دبلۆماتكاری‌ كورد به‌وردبینیه‌كی‌ زۆره‌وه‌ مامه‌ڵه‌ی‌ له‌گه‌ڵدا بكات، به‌تایبه‌ت له‌و هه‌لومومه‌رجه‌ نوێیه‌ی‌ له‌گه‌ڵ هاتنه‌ كایه‌ی‌ ئیداره‌ی‌ باراك ئۆبامادا له‌ عێراق دێَته‌ كایه‌وه‌، بێگومان ئه‌گه‌ر پلانه‌كه‌ی‌ جێبه‌جێكرد‌و سوپای‌ وڵاته‌كه‌ی‌ له‌ عێراق كشانده‌وه‌، چونكه‌ له‌م حاڵه‌ته‌دا وه‌ك رۆژنامه‌ ئه‌مریكیه‌كه‌‌و زۆرێك له‌ چاودێرانی‌ سیاسیش پێیان وایه‌ ا فه‌وزایه‌ك له‌عێراقد دروست ده‌بێت‌و به‌غداش یان وردتر بڵێین مالیكی‌‌و ئه‌وانه‌ی‌ وه‌ك ئه‌و بیر ده‌كه‌نه‌وه‌ هه‌ل یان بیانوی‌ ئه‌وه‌یان بۆ دروست ده‌بێت كه‌ خه‌ونی‌ ده‌سه‌ڵاتێكی‌ ناوه‌ندی‌ به‌هێز بخه‌نه‌ بواری‌ جێبه‌جێكردنه‌وه‌، بێگومان ئه‌مه‌ش هه‌روا ئاسان نابێت‌و پێشوه‌خت له‌لایه‌ن كورد‌و ئه‌نجومه‌نی‌ باڵای‌ ئیسلامی‌‌و حیزبی‌ فه‌زیله‌وه‌ به‌ ئاستی‌ جیاواز دژایه‌تی‌ ده‌كرێت، هه‌رچه‌نده‌ سوونه‌‌و ره‌وتی‌ سه‌در ئێستا له‌گه‌ڵ ئه‌و جۆره‌ ئیشكردنه‌ی‌ مالیكیدان‌و به‌رگری‌ له‌ ناوه‌ندێكی‌ به‌هێز ده‌كه‌ن، به‌ڵام پێناچێت ئه‌م هاوبۆچونیه‌ی‌ ئه‌وان له‌گه‌ڵ مالیكیدا گۆڕانی‌ به‌سه‌ردا نه‌یه‌ت، چونكه‌ هه‌موان كێشه‌‌و ململانێی‌ له‌مێژیینه‌ی‌ شیعه‌‌و سوونه‌ ده‌زانین‌و به‌و ئاسانییه‌ دانویان پێكه‌و ناكوڵێت، هوكات توندڕه‌وی‌ ره‌وتی‌ سه‌دریش چاك شاره‌زاین، به‌تایبه‌ت كه‌ ئه‌مریكا ئاڕاسته‌ی‌ به‌روئێران بوونی‌ ره‌وتی‌ سه‌در‌و مالیكی‌ تاسه‌ر پێهه‌زم ناكرێت، بۆیه‌ له‌م ئانوساته‌دا كه‌ فه‌وزا له‌ عێراق هه‌یه‌‌و بۆچوون گه‌ل‌و ئاڕاسته‌ی‌ جیاوازیش له‌مه‌یدانه‌كه‌ ته‌راتین ده‌كه‌ن حكومه‌تێكی‌ ناوه‌ندی‌ ده‌سه‌ڵاتگه‌رای‌ دیكتاتۆر سه‌رناگرێت، ئه‌وه‌ی‌ ده‌مێنێته‌وه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌ ئه‌و ته‌نگه‌ژه‌یه‌ ته‌نها پڕۆژه‌كه‌ی‌ جۆرزیف بایدنی‌ جێگری‌ ئۆبامایه‌، كه‌ داوای‌ دابه‌شكردنی‌ عێراق ده‌كات بۆ سێ‌ هه‌رێمی‌ كوردی‌‌و سوونی‌‌و شیعی‌.
به‌ڵام بێگومان ئه‌مه‌ش(دابه‌شكردنی‌ عێراق) هه‌روا به‌ئاسانی‌ ناچێته‌ سه‌ر به‌ڵكو پێویستی‌ به‌ئیشكردنی‌ چڕ‌وپڕ هه‌یه‌ له‌لایه‌ن ئه‌ویاریكه‌رانه‌ی‌ كه‌ بڕوایان به‌ فیدرالیه‌تی‌ حه‌قیقی‌ هه‌یه‌‌و كاری‌ بۆ ده‌كه‌ن، كه‌ كورد له‌سه‌ر‌و هه‌موو ئه‌و یاریكه‌رانه‌وه‌یه‌.
لێره‌دا ئه‌وه‌نده‌ی‌ په‌یوه‌سته‌ به‌كورد پێویسته‌ كار له‌ سه‌ر دوو ئاڕاسته‌ی‌ جیاواز بكات، كه‌ هه‌ردووكیان زۆر یه‌كانگیری‌ یه‌كدین.
یه‌كه‌م: پێ‌ له‌سه‌ر جێبه‌جێكردنی‌ كۆی‌ لایه‌نه‌كانی‌ سیستمی‌ فیدراڵی‌ داگرێت له‌ سه‌رجه‌م عێراقدا، نه‌ك وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ (دكتۆر سه‌عدی‌ به‌رزنجی‌ جێگری‌ سه‌ركی‌ لیستی‌ هاوپه‌یمانی‌ كوردستان له‌ لێدوانێكیدا بۆ (رادیۆی‌ نه‌وا) ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌ كرد( ئه‌وان وه‌ك هاوپه‌یمانی‌ كوردستان به‌لایانه‌وه‌ ئاساییه‌ كه‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ هه‌رێم‌و پارێزگاكانی‌ دی‌ كه‌مبكرێته‌وه‌ به‌ڵام به‌هیچ جۆرێك له‌گه‌ڵ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ هه‌رێمی‌ كوردستاندا نین) به‌ڕای‌ من ئه‌م بۆچوونه‌ی‌ به‌رزنجی‌ دوو هه‌ڵه‌ی‌ ستراتیژی‌ زه‌قی‌ تێدایه‌‌و نابێت ئه‌مه‌ بۆچوونی‌ هاوپه‌یمانی‌ كوردستان بێت:
• ئێمه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ سیستمی‌ فیدرالیداین ده‌بێت به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ك پشگیری‌ له‌ تانوپۆی‌ ئه‌و سیستمه‌ بكه‌ین‌و ئه‌وه‌ی‌ بۆ خۆمان پێمان خۆشه‌‌و به‌چاكی‌ ده‌زانین ده‌بێت بۆ كۆی‌ هه‌رێم‌و پارێزگاكانی‌ دیش ده‌سه‌ته‌به‌ری‌ بكه‌ین، چونكه‌ له‌لایه‌ك به‌م شێوه‌یه‌ ده‌توانین بیسه‌لمێنین ئێمه‌ سیاسه‌تێكی‌ پڕاگماتی‌ په‌یڕه‌و ناگه‌ین‌و خوازیارین كه‌ كۆی‌ عێراق له‌قازانجه‌كانی‌ ئه‌و سیستمه‌ به‌هه‌ره‌مه‌ندبن، به‌مه‌ش ده‌یسلمێنین كه‌ هه‌روا به‌سانایی‌ نییه‌ كه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌كانی‌ عێاق ئه‌و سیستمه‌مان مه‌تره‌ح كردوه‌و دڵسۆزی‌‌و خه‌مخۆری‌ خۆمانیان پێنیشانده‌ده‌ین. له‌لایه‌كی‌ دیش ده‌توانین ببینه‌ پاڵپشتی‌ ئه‌و لایه‌نانه‌ی‌ كه‌ له‌گه‌ڵ دروستكردن‌و پێكهێنانی‌ هه‌رێمی‌ فیدراڵی‌ دیكه‌دان‌و دۆستایه‌تی‌ خۆمان له‌گه‌ڵیاندا قایمتر بكه‌ین‌و به‌شێوازی‌ جۆراوجۆر هاوكاریان بكه‌ین.
• ئه‌گه‌ر به‌ته‌نها ده‌سه‌ڵات‌و صه‌ڵاحیه‌ته‌كانی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان به‌هێز بێت ئه‌وا هه‌میشه‌ هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی‌ ئاماده‌ له‌به‌رامبه‌ر كوردستاندا مایه‌ی‌ هه‌ڕه‌شه‌ ده‌بێت‌و هه‌وڵی‌ لاوازكردنی‌ ده‌درێت، به‌بیاوی‌ ئه‌وه‌ی‌ نابێت هه‌رێمی‌ كوردستان له‌ هه‌رێمه‌كانی‌ دیكه‌ زیاتر بێت( به‌تایبه‌ كه‌ ئه‌م تایبه‌تمه‌ندیه‌ی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان به‌تێپه‌ڕینی‌ كات ئه‌گه‌ری‌ كاڵبوونه‌وه‌ی‌ هه‌یه‌)، ئه‌مه‌ له‌لایه‌ك له‌لایه‌كی‌ دیكه‌ش ئه‌وه‌ رێگا خۆش ده‌كات بۆ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ناوه‌ند به‌هێز بێت چونكه‌ ئه‌گه‌ر حاڵه‌ته‌كه‌ به‌و جۆره‌ به‌رده‌وام بێت ئه‌وا له‌به‌رامبه‌ر هه‌رێمێكی‌ كوردیدا هه‌رێمی‌ به‌هێزی‌ عه‌ره‌بی‌ بوونی‌ ده‌بێت، بێگومان له‌م حاڵه‌ته‌شدا (عێراقی‌ عه‌ره‌بی‌) هه‌میشه‌ به‌هێزتر ده‌بێت له‌ (عێراقی‌ كوردی‌)‌و به‌رده‌وام له‌ژێر زه‌بری‌ چه‌كوشێكی‌ ئاماده‌دا ده‌بین.
دووه‌م: كه‌ له‌ ئاڕاسته‌ی‌ یه‌كه‌م گرنگتره‌‌و ئاڕاسته‌یه‌كی‌ ناوخۆییه‌، بریتییه‌ له‌ (به‌نمونه‌كردنی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان نه‌ك وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ كه‌ هه‌یه‌، به‌ڵكو وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ده‌بێت ببێت)بۆ سه‌رجه‌م عێراق. بێگومان ئه‌مه‌ش به‌وه‌ ده‌بێت هه‌وڵێكی‌ جدی‌ ‌و به‌ئه‌نجام‌و دیار بدرێت بۆ دروستكرنی‌ حكومه‌تێكی‌ ته‌كنۆكرات‌و شه‌فاف‌و دیموكراس‌و دور له‌ دروشم‌و موزایه‌ده‌ی‌ سیاسی‌ دژایه‌تیكردنی‌ گه‌نده‌ڵی‌ به‌شێوازی‌ جۆراوجۆر ‌و دروسكردنی‌ حكومه‌تی‌ یاسا بخاته‌ بواری‌ جێبه‌جێكردنه‌وه‌.
بێگومان ئه‌مه‌ش به‌چه‌ندین رێگای‌ جیاواز ئه‌نجامده‌درێت به‌ڵام گرنگترینیان دوو شێواز‌و دوو میكانیزمه‌:
1. بوونی‌ ئیراده‌یه‌كی‌ سیاسی‌ یه‌كگرتووی‌ به‌هێزبۆ دژایه‌تی‌ كردنی‌ گه‌نده‌ڵی‌‌و كۆی‌ كه‌موكورتیه‌كان‌و دروستكردنی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ داموده‌زگایی‌. كه‌ ده‌ڵێم (ئیراده‌یه‌كی‌ به‌هێز )من ده‌زانم كه‌ دژایه‌تی‌ كردنی‌ گه‌نده‌ڵی‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ زانستی‌‌و سیستماتیكی‌ ده‌رئه‌نجامگه‌لێكی‌ جیاوازی‌ لێده‌كه‌وێته‌وه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ گشتی‌، به‌ڵام هاوكات به‌رژه‌وه‌ندی‌ زۆرێك له‌ به‌رپرسان ده‌خاته‌ مه‌ترسیه‌وه‌، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و ئیراده‌ به‌هێزه‌ هه‌بێت ئه‌وا له‌ ده‌رئه‌نجامه‌كانی‌ ئه‌و پڕۆسه‌یه‌ سڵناكاته‌وه‌.
2. دووه‌م هه‌ڵه‌وه‌شاندنه‌وه‌ی‌ رێكه‌وتننامه‌ی‌ ستراتیژی‌ نێوان یه‌كێتی‌‌و پارتی‌ ئه‌وه‌نده‌ی‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌ (ناوخۆی‌ كوردستان)ه‌وه‌ هه‌یه‌، پته‌وكردنی‌ ئه‌و رێكه‌وتننامه‌یه‌ ئه‌وه‌نده‌ی‌ (په‌یوه‌ندی‌ به‌ به‌غدا)‌وه‌ هه‌یه‌، چونكه‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی‌ ناوخۆیی‌ ئه‌م رێكه‌وتننامه‌یه‌ رێگا خۆش ده‌كات بۆ دروستبوونی‌ ئۆپۆزسیۆنی‌ راسته‌قینه‌‌و ئاڵوێری‌ ده‌سه‌ڵات به‌شێوه‌یه‌كی‌ ئاشتیانه‌‌و .....هتد
شتێكی‌ دی‌ كه‌ زۆر گرنگه‌ له‌ كۆتایدا ئاماژه‌ی‌ پێبكه‌م ئه‌وه‌یه‌، كه‌ ئێستا له‌ هه‌موو كاتێك زیاتر حكومه‌تی‌ هه‌رێم پێویستی‌ به‌و هه‌نگاوه‌ مه‌زنه‌ هه‌یه‌، هۆكار زۆرن به‌ڵام دیارترینیان بریتین له‌ :
1. كاتێك سیاسه‌تمه‌دارانی‌ عێراق دژایه‌تی‌ فیدرالیزم ده‌كه‌ن نمونه‌ به‌خراپی‌ ئه‌دای‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان ده‌هێننه‌وه‌، راسته‌ ئه‌م تۆمه‌تباركردنه‌ له‌ دیوێكیدا مه‌به‌ستێكی‌ سیاسی‌ له‌ پشته‌وه‌یه‌، به‌ڵام وه‌ك واقیعیشه‌ زه‌مینه‌یه‌كی‌ زۆر له‌بار هه‌یه‌ بۆ ئه‌م به‌ناشیرین سه‌یركردنه‌ی‌ هه‌رێم، چونكه‌ هه‌ر هیچ نه‌بێت پارله‌مانی‌ عێراق زۆر له‌وه‌ی‌ خۆمان ئه‌كتیڤتر‌و بوێرتره‌، لێپرسینه‌وه‌ی‌ گه‌نده‌ڵكاران له‌ به‌غدا زۆر باشتره‌ له‌ كوردستان، له‌وێ‌ لیژنه‌ی‌ نه‌زاهه‌ هه‌یه‌ لێره‌ هێشتا له‌دایك نه‌بووه‌و رێگری‌ له‌ دروستكردنی‌ ده‌كرێت نه‌ك كاره‌كانی‌!!...... ئه‌مانه‌ش له‌كاتێكدایه‌ كه‌ ته‌مه‌نی‌ ئێمه‌ زۆر له‌ته‌مه‌نی‌ ئه‌وان درێژتره‌‌و زۆریش خۆمان له‌وان پێقۆزتره‌.
2. ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵاتی‌ كوردی‌ منه‌تی‌ به‌سه‌ر ئیداره‌كه‌ی‌ بووشه‌وه‌ هه‌بوبێت به‌وه‌ی‌ له‌ رزگاركردنی‌ عێراقدا هاوكاری‌ كردوه‌‌و له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌شدا كه‌متا زۆر خاتری‌ گیرا بێت، ئه‌وا ئه‌م منه‌ته‌ بۆ ئیداره‌كه‌ی‌ ئۆباما مه‌فعولی‌ نییه‌، چونكه‌ نه‌ له‌سه‌رده‌می‌ ئۆبامادا ئه‌مه‌ رویداوه‌و نه‌ خودی‌ سه‌رۆكی‌ نوێی‌ ئه‌مریكاش كه‌ سێكی‌ شه‌ڕخوازه‌، وه‌ك له‌ بانگه‌شه‌ی‌ هه‌ڵبژارده‌ن‌و كه‌سایه‌تیدا ده‌رده‌كه‌وێت، به‌ڵكو به‌پێچه‌وانه‌وه‌ كه‌سێكه‌ وه‌ك خۆی‌ ده‌ڵێت له‌ گه‌ڵ گۆڕاندایه‌، له‌گه‌ڵ ریفۆرمدایه‌ له‌گه‌ڵ خزمه‌تكردنی‌ هه‌ژار‌و چه‌ساپاندنی‌ دادپه‌روه‌ری‌ كۆمه‌ڵایه‌تیدایه‌، بۆیه‌ به‌ڕای‌ من ئۆباما حكومه‌تێكی‌ هه‌رێمی‌ قه‌بوڵه‌ یان پێیخۆشه‌ مامه‌ڵه‌ی‌ له‌گه‌ڵدا بكات‌و هاوكاری‌ بێت كه‌ به‌مانای‌ ووشه‌ (حكومه‌تداری‌) بكات نه‌ك به‌ته‌نها (حوكم)بكات.